Türkiye’de Yabancıların Miras Hakları Nelerdir? Veraset İlamı, Taşınmaz İntikali ve Uygulanan Hukuk Rehberi

Yabancı uyruklu bireyler, Türkiye’de bulunan taşınır (banka hesapları, araç, şirket hisseleri) ve taşınmaz (arsa, konut, işyeri) mallar üzerinde mirasçı olabilirler. 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) 20. maddesi uyarınca miras, ölenin milli hukukuna tabi olmakla birlikte Türkiye’de bulunan taşınmaz mallar hakkında kesin olarak Türk Miras Hukuku uygulanır. Yabancı mirasçıların Türkiye’den veraset ilamı (mirasçılık belgesi) alması için Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurması zorunludur.

Türkiye’de gayrimenkul yatırımı yapan, banka hesabı açan veya Türk vatandaşlarıyla evlilik/aile bağı kuran yabancı uyruklu bireylerin sayısı her geçen yıl artmaktadır. Bu durum, vefat halinde Türkiye’de kalan malvarlığının yabancı uyruklu mirasçılara nasıl intikal edeceği sorusunu gündeme getirmektedir. Yabancıların miras hukuku süreçleri; uygulanacak hukukun tespiti, apostilli nüfus kayıtları, yabancı ülke kısıtlamaları ve veraset vergisi beyannameleri gibi teknik prosedürler içermektedir.

Cosmos Legal Law Firm olarak; gerek Türkiye’de malvarlığı bulunan yabancı uyruklu kişilerin miras planlaması ve vasiyetname düzenlemesi gerekse yurt dışındaki yabancı mirasçıların Türkiye’deki gayrimenkul ve banka hesaplarını intikal ettirmesi süreçlerinde uçtan uca hukuki temsil sunmaktayız.

1. Yabancıların Mirasına Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır?

Uluslararası miras uyuşmazlıklarında uygulanacak hukuk, 5718 Sayılı MÖHUK 20. maddesine göre taşınır ve taşınmaz mallar bakımından ikiye ayrılır:

• Türkiye’de Bulunan Taşınmaz Mallar (Gayrimenkuller): Ölen kişi hangi ülkenin vatandaşı olursa olsun, Türkiye sınırları içindeki ev, arsa, tarla veya işyerlerinin miras paylaşımında doğrudan Türk Hukuku (4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu) uygulanır. Türk hukukundaki saklı pay (mahfuz hisse) kuralları burada geçerlidir.
• Taşınır Mallar (Banka Hesapları, Araçlar, Şirket Hisseleri): Türkiye’deki banka hesapları, nakit paralar, motorlu taşıtlar ve şirket ortaklık paylarının miras paylaşımında ise ölen kişinin (murisin) vatandaşı olduğu ülkenin milli hukuku uygulanır.

2. Yabancı Mirasçıların Taşınmaz Edinme Kısıtlamaları ve Tasfiye Kuralı

Yabancı uyruklu bir mirasçının Türkiye’deki bir gayrimenkule mirasçı olması, o taşınmazı tapuda kendi adına tescil ettirebileceği anlamına her zaman gelmez:

• Kanuni Sınırlamalar (Tapu Kanunu m. 35): 2644 Sayılı Tapu Kanunu 35. maddesi uyarınca yabancıların Türkiye’de taşınmaz edinmesi ülke bazlı kısıtlamalara, 30 hektar yüzölçümü sınırına ve askeri yasak/güvenlik bölgeleri kurallarına tabidir.
• Kısıtlama Varsa Tasfiye (Paraya Çevirme) Zorunluluğu: Eğer yabancı mirasçı, vatandaşlığı nedeniyle Türkiye’de taşınmaz edinemeyen bir ülke vatandaşıysa veya miras kalan taşınmaz askeri güvenlik bölgesinde yer alıyorsa; mirasçının mülkiyet hakkı yanmaz. Ancak mirasçı bu taşınmazı belirlenen yasal süre içinde elden çıkarmak (satmak) zorundadır; aksi halde taşınmaz T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından tasfiye edilerek satış bedeli mirasçıya ödenir.

3. Yabancıların Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) Alma Süreci

Türk vatandaşları noterlerden veraset ilamı alabilirken, mirasçıların veya ölen kişinin yabancı uyruklu olması durumunda noterler veraset ilamı düzenleyemez. Süreç şu şekilde işler:

1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nde Dava Açılması: Yabancı mirasçıların, Türkiye’deki taşınmazın bulunduğu yer veya murisin son ikametgahı Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak "Mirasçılık Belgesi Verilmesi" davası açması zorunludur.
2. Aile Nüfus Kayıtlarının Apostilli Sunulması: Yabancı mirasçıların ölen kişiyle akrabalık bağını kanıtlayan doğum, evlilik ve aile kayıt belgelerinin kendi ülkelerinden Lahey Apostil Şerhi (veya Türk Konsolosluğu onayı) alınarak getirilmesi ve Türkiye’de noter onaylı yeminli Türkçe tercümelerinin mahkemeye sunulması gerekir.
3. Yabancı Mahkemelerden Alınan Veraset İlamları: Yabancı bir ülke mahkemesinden alınan mirasçılık belgesi Türkiye’de doğrudan tapu veya banka işlemlerinde geçerli değildir; bunun için MÖHUK kapsamında Türk mahkemelerinde tanıma davası açılması gerekir.

4. Veraset ve İntikal Vergisi ile Tapu/Banka İşlemleri

Veraset ilamı alındıktan sonra miras kalan malların resmi devri için şu adımlar tamamlanmalıdır:

• Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi: Mirasçıların Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) İnteraktif Vergi Dairesi veya ilgili vergi dairesine başvurarak Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi vermesi ve "İlişik Kesme Belgesi" alması şarttır. Ölüm yurt dışında gerçekleşmiş ve mirasçılar da yurt dışında bulunuyorsa beyanname verme süresi 8 aydır.
• Tapu İntikali ve Banka Hesaplarının Çözülmesi: Vergi ilişik kesme belgesi, veraset ilamı ve pasaport tercümeleri ile birlikte Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) müdürlüklerinde taşınmaz devri; ilgili bankalarda ise bloke edilen hesapların mirasçılara ödenmesi işlemi tamamlanır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

• Türk vatandaşı eşim vefat etti, yabancı uyruklu eş ve çocuklar mirasçı olabilir mi?
  Evet. Türk Medeni Kanunu uyarınca sağ kalan yabancı uyruklu eş ve çocuklar yasal mirasçıdır. Eş, çocuklarla birlikte mirasçı olduğunda mirasın 1/4’üne hak kazanır.
• Yabancı mirasçılar Türkiye’ye hiç gelmeden miras işlemlerini tamamlayabilir mi?
  Evet. Yurt dışındaki Türk Konsolosluğu’ndan veya bulundukları ülkenin noterinden apostilli olarak düzenleyecekleri miras ve veraset işlemlerine yetkili vekaletname ile Türkiye’ye gelmeden veraset ilamı alınması, vergi beyannamesi verilmesi ve tapu/banka intikalleri avukat aracılığıyla yapılabilir.
• Yabancı uyruklu biri Türkiye’deki malları için vasiyetname düzenleyebilir mi?
  Evet. Yabancı uyruklu kişiler Türkiye’de noter huzurunda resmi vasiyetname düzenleyebilirler. Ancak Türkiye’deki taşınmazlar bakımından Türk hukukundaki saklı pay (eş, çocuk ve anne-babanın korunan miras payı) oranlarının ihlal edilmemesi gerekir.

Sonuç ve Profesyonel Hukuki Destek

Yabancıların miras hakları; MÖHUK kuralları, apostilli soybağı belgeleri, Sulh Hukuk Mahkemesi veraset davaları ve yabancı taşınmaz edinim sınırlamaları nedeniyle uzmanlık gerektiren çok aşamalı bir hukuki süreçtir. Evraklardaki eksik onaylar veya vergi beyan sürelerinin kaçırılması mirasın yıllarca bloke kalmasına yol açabilir.

Yabancı mirasçılar için veraset ilamı davalarının açılması, apostilli belgelerin temini ve tercümesi, veraset ve intikal vergisi süreçleri ile tapu ve banka intikal işlemlerinin vekaleten yürütülmesi için Cosmos Legal Law Firm ile iletişime geçebilir, güncel hukuki bilgilendirmeler için @cosmoslegal.global Instagram hesabımızı takip edebilirsiniz.