Sınır Kapısında Ülkeye Kabul Edilmeme İşlemine Karşı Başvuru Yolları
Sınır Kapısında Ülkeye Kabul Edilmeme İşlemine Karşı Başvuru Yolları
Türkiye’ye giriş yapmak üzere sınır kapısına gelen yabancılar, pasaport, vize, ikamet izni ve güvenlik kontrolleri sonucunda ülkeye kabul edilmeyebilir. Bu durumda yabancı hakkında ülkeye girişin reddedilmesi ve geri çevrilme işlemi uygulanabilir. Ancak sınır kapısında ülkeye kabul edilmeme kararı, idarenin sınırsız takdir yetkisine sahip olduğu anlamına gelmez. İşlemin kanuni dayanağa dayanması, somut gerekçeler içermesi ve yabancının temel haklarına uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekir.
Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancı, hakkında tesis edilen işlemin gerekçesini öğrenebilir, kararın hukuka uygunluğunu sorgulayabilir ve koşulları mevcutsa idari yargıda iptal davası açabilir. Ayrıca yabancının uluslararası koruma ihtiyacı bulunması hâlinde, sınır kapısındaki giriş prosedürleri bu başvuruyu engelleyecek şekilde uygulanamaz.
Sınır kapısında ülkeye kabul edilmeme işlemine karşı başvuru sürecinin doğru yürütülmesi, özellikle yabancının Türkiye’ye girişinin engellenmesi, başka bir ülkeye geri gönderilmesi veya hakkında giriş yasağı kaydı oluşturulması gibi sonuçların önlenmesi açısından önem taşır.
1. Sınır Kapısında Ülkeye Kabul Edilmeme İşlemi Nedir?
Sınır kapısında ülkeye kabul edilmeme işlemi, Türkiye’ye giriş yapmak isteyen yabancının yapılan kontroller sonucunda ülkeye kabul edilmemesi ve geldiği ülkeye veya uygun görülen başka bir yere geri çevrilmesi anlamına gelir.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 7. maddesinde, Türkiye’ye girişine izin verilmeyecek yabancılar düzenlenmiştir. Buna göre belirli şartları taşımayan yabancılar, kabul edilemeyen yolcu kapsamında değerlendirilerek Türkiye’ye alınmayabilir.
Uygulamada ülkeye kabul edilmeme nedenleri arasında şunlar bulunabilir:
- Geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen seyahat belgesinin bulunmaması,
- Türkiye’ye giriş için gerekli vize, ikamet izni veya çalışma izninin bulunmaması,
- Seyahat belgelerinin sahte olduğunun veya hileli yollarla edinildiğinin tespit edilmesi,
- Vize veya vize muafiyeti süresine ilişkin kanuni şartların karşılanmaması,
- Türkiye’ye giriş bakımından kanunda belirtilen engellerin bulunması,
- Yabancı hakkında yürürlükte bir Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması,
- Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından girişin sakıncalı görülmesi.
Bununla birlikte, yabancının vize sahibi olması veya geçerli seyahat belgeleri sunması her durumda Türkiye’ye girişinin kabul edileceği anlamına gelmediği gibi, idarenin giriş reddi işlemi de her koşulda hukuka uygun kabul edilemez. İşlemin dayanağı ve somut olayın özellikleri ayrıca incelenmelidir.
LEXPERA+1
2. Geri Çevrilen Yabancının Kararın Gerekçesini Öğrenme Hakkı
Sınır kapısında ülkeye kabul edilmeyen yabancının ilk olarak yapması gerekenlerden biri, hakkında gerçekleştirilen işlemin gerekçesini öğrenmektir.
6458 sayılı Kanun’un 7. maddesinin ikinci fıkrası, bu madde kapsamında gerçekleştirilen işlemlerin geri çevrilen yabancıya tebliğ edilmesini öngörür. Tebligatta yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin biçimde nasıl kullanabileceği ve süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri de belirtilmelidir.
Bu kapsamda yabancı:
- Ülkeye kabul edilmeme işleminin hangi gerekçeyle yapıldığını öğrenebilir.
- Hakkında düzenlenen karar veya bildirimlerin bir örneğini talep edebilir.
- Kararda belirtilen hukuki dayanağı inceleyebilir.
- Hakkında ayrıca giriş yasağı kararı bulunup bulunmadığını araştırabilir.
- İşlemin hatalı bilgiye veya yanlış değerlendirmeye dayanması hâlinde hukuki başvuru yollarını kullanabilir.
Kararın gerekçesinin yeterince açıklanmaması veya yabancının başvuru hakları konusunda bilgilendirilmemesi, somut olayın koşullarına göre hukuka aykırılık iddiasına konu olabilir.
3. Ülkeye Kabul Edilmeme İşlemine Karşı İdare Mahkemesinde Dava Açılması
Sınır kapısında geri çevrilen yabancı, hakkında gerçekleştirilen idari işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa idare mahkemesinde iptal davası açmayı değerlendirebilir.
İptal davasının temel amacı, hukuka aykırı olduğu ileri sürülen idari işlemin yargı denetiminden geçirilmesi ve şartları varsa iptal edilmesidir.
Bu tür davalarda özellikle aşağıdaki hususlar önem taşır:
Hukuki dayanağın bulunmaması: İdarenin yabancının Türkiye’ye girişini engellemek için kanuni bir gerekçeye dayanıp dayanmadığı incelenir.
Maddi hataya dayanılması: Pasaport, vize, ikamet izni veya giriş yasağı kayıtlarında yanlışlık bulunması hâlinde bu durumun düzeltilmesi ve işlemin yeniden değerlendirilmesi istenebilir.
Yetersiz gerekçe: Giriş reddinin hangi somut olay ve hukuki değerlendirmeye dayandığının açıklanmaması, işlemin hukuka uygunluğu bakımından tartışma yaratabilir.
Yetki ve usul hataları: İşlemin yetkili makam tarafından tesis edilip edilmediği ve kanunda öngörülen usullere uyulup uyulmadığı değerlendirilir.
Temel hakların ihlali: Aile hayatı, özel hayat, etkili başvuru hakkı ve geri göndermeme ilkesi gibi hukuki güvencelerin ihlal edilip edilmediği incelenebilir.
Ülkeye kabul edilmeme işleminin iptali için açılacak davada, yabancının Türkiye’ye neden gelmek istediği, giriş şartlarını karşılayıp karşılamadığı ve idarenin ret gerekçesinin somut olayla örtüşüp örtüşmediği önem taşır.
Dava açma süresi kaç gündür?
6458 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, bu madde kapsamındaki geri çevirme işlemine karşı açılacak iptal davası için ayrıca özel bir dava süresi belirlenmemiştir. Bu nedenle, özel bir düzenlemenin uygulanmadığı durumlarda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesindeki genel süre gündeme gelir.
Buna göre idare mahkemesinde dava açma süresi, genel olarak yazılı bildirimi izleyen tarihten itibaren 60 gündür. Ancak işlemin niteliği, tebligatın içeriği ve varsa ayrıca tesis edilmiş başka kararlar süre hesabını değiştirebilir. Bu nedenle her işlem için ayrı hukuki inceleme yapılmalıdır.
Özellikle sınır dışı etme kararı da verilmişse, bu karara karşı 6458 sayılı Kanun’un 53. maddesinde düzenlenen 7 günlük özel dava süresi uygulanır. Geri çevirme işlemi ile sınır dışı etme kararı birbirinden farklı olduğundan, başvuru süresi de kararın hukuki niteliğine göre belirlenmelidir.
Mevzuat+1
4. İdareye İtiraz ve Yeniden Değerlendirme Başvurusu
Yabancı, sınır kapısında ülkeye kabul edilmeme işleminin hatalı olduğunu düşünüyorsa ilgili idari makamlara başvurarak işlemin yeniden değerlendirilmesini isteyebilir.
Bu başvuruda özellikle:
- Giriş reddi kararının gerekçesinin açıklanması,
- Hatalı pasaport veya vize bilgilerinin düzeltilmesi,
- Giriş yasağı kaydının doğruluğunun araştırılması,
- Sunulan belgelerin yeniden incelenmesi,
- İşlemin hukuki dayanağının değerlendirilmesi,
- Hukuka aykırılık varsa kararın geri alınması veya kaldırılması
talep edilebilir.
İdareye başvuru yapılması, her durumda dava açma süresini durdurmaz. Ancak 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi kapsamında, dava açma süresi içinde yetkili makama yapılan ve ilgili idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması talebini içeren başvuru, kanundaki koşullar çerçevesinde dava açma süresini durdurabilir. İdarenin 30 gün içinde cevap vermemesi hâlinde başvuru reddedilmiş sayılır ve kalan süre işlemeye devam eder.
Bu nedenle idari başvurunun hangi makama, hangi hukuki dayanakla ve hangi tarihte yapıldığı dikkatle takip edilmelidir. Dava süresinin kaçırılmaması için yalnızca idareden cevap beklemek yeterli bir hukuki strateji değildir.
5. Ülkeye Kabul Edilmeme Kararı ile Türkiye’ye Giriş Yasağı Arasındaki Fark
Sınır kapısında geri çevrilen yabancılar bakımından ayrıca incelenmesi gereken önemli bir konu, haklarında Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunup bulunmadığıdır.
Geri çevirme işlemi, yabancının mevcut seyahatinde Türkiye’ye kabul edilmemesi anlamına gelir. Giriş yasağı ise yabancının belirli bir süre boyunca Türkiye’ye girişinin yasaklanması sonucunu doğuran ayrı bir idari karardır.
6458 sayılı Kanun’un 9. maddesine göre kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından Türkiye’ye girmesinde sakınca görülen yabancılar hakkında giriş yasağı kararı alınabilir. Türkiye’den sınır dışı edilen yabancıların Türkiye’ye girişinin yasaklanması da aynı maddede düzenlenmiştir.
Giriş yasağının süresi kural olarak beş yılı geçemez. Ancak kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre en fazla on yıl daha uzatılabilir.
Kanun’un 10. maddesi ise giriş yasağı kararının tebliğini ve yabancının itiraz hakları konusunda bilgilendirilmesini düzenler.
Bu nedenle yabancı, sınır kapısında geri çevrildiğinde yalnızca o seyahate ilişkin giriş reddi işlemini değil, varsa ayrıca oluşturulmuş giriş yasağı kaydını da araştırmalıdır. Giriş yasağı kararının kaldırılması veya belirli bir süre için giriş izni verilmesi, Kanun’un 9. maddesinin altıncı fıkrası kapsamında ayrıca talep edilebilir.
LEXPERA+1
6. Uluslararası Koruma Başvurusu Yapma Hakkı
Sınır kapısında ülkeye kabul edilmeyen yabancının uluslararası koruma talebinde bulunma ihtimali de ayrıca değerlendirilmelidir.
6458 sayılı Kanun’un 8. maddesi, Kanun’un 5, 6 ve 7. maddelerinde düzenlenen giriş şartlarının uluslararası koruma başvurusu yapılmasını engelleyecek şekilde yorumlanamayacağını açıkça belirtir.
Bu nedenle ülkesine geri gönderilmesi hâlinde zulüm, işkence, insanlık dışı muamele veya ciddi zarar görme riski bulunan yabancının koruma talebi, yalnızca vize veya pasaport eksikliği gerekçesiyle göz ardı edilemez.
Uluslararası koruma ihtiyacı bulunan yabancı, bu talebini sınır kapısındaki yetkili makamlara açıkça bildirmelidir. Talebin kayıt altına alınması ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle aşağıdaki durumlarda uluslararası koruma hükümleri önem kazanabilir:
- Yabancının ülkesinde siyasi veya dinî nedenlerle zulüm görme riski bulunması,
- İşkence veya insanlık dışı muamele tehlikesinin olması,
- Silahlı çatışma veya yaygın şiddet nedeniyle ciddi zarar görme ihtimali,
- Geri gönderilmesi hâlinde yaşamı veya özgürlüğü bakımından ciddi tehlike oluşması.
Bu süreçte geri göndermeme ilkesi de dikkate alınmalıdır. Yabancının koruma ihtiyacının bulunduğu ülkeye gönderilmesi, ulusal ve uluslararası hukukta güvence altına alınan hakların ihlaline neden olabilir.
LEXPERA+1
7. Sınır Kapısında Bekletilen Yabancının Hukuki Hakları
Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancı, işlemler tamamlanıncaya kadar sınır kapısında kendisi için belirlenen alanda bekletilebilir.
6458 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre kapsamlı kontrole tabi tutulması gerekli görülen yabancı en fazla dört saat bekletilebilir. Yabancı bu süre içinde ülkesine dönebileceği gibi, dört saatle sınırlı olmaksızın ülkeye kabul işlemlerinin sonuçlanmasını da bekleyebilir.
Kanun’un 7. maddesinin üçüncü fıkrası ise geri çevrilen yabancıların işlemleri sonuçlanıncaya kadar sınır kapısında kendileri için belirlenen alanlarda bekletilebileceğini düzenler.
Burada kapsamlı kontrol süresi ile geri çevirme işlemi tamamlanıncaya kadar belirlenen alanda bekletilme birbirinden ayrılmalıdır. Dört saatlik süre, her durumda sınır kapısındaki tüm işlemlerin sona ermesi gereken mutlak süre olarak değerlendirilmemelidir.
Bekleme sürecinde yabancının insan onuruna uygun muamele görmesi, temel ihtiyaçlarının karşılanması ve hukuki durumu hakkında bilgilendirilmesi gerekir. Keyfî uygulama veya temel hak ihlali iddiaları ayrıca hukuki başvuruya konu olabilir.
Mevzuat+1
8. Ülkeye Kabul Edilmeme İşlemine Karşı Başvuru İçin Gerekli Belgeler
İdari başvuru veya iptal davası hazırlanırken yabancının seyahat belgeleri ve giriş reddi işlemine ilişkin kayıtları önem taşır.
Başvuru sürecinde aşağıdaki belgeler kullanılabilir:
- Pasaport veya pasaport yerine geçen seyahat belgesi,
- Türkiye vizesi veya e-Vize belgesi,
- İkamet izni veya çalışma izni belgesi,
- Ülkeye kabul edilmeme veya geri çevirme işlemine ilişkin tebligat,
- Varsa Türkiye’ye giriş yasağı kararı,
- Uçak bileti ve biniş kartı,
- Otel rezervasyonu ve konaklama belgeleri,
- Türkiye’deki davet eden kişi veya kuruma ait belgeler,
- İş sözleşmesi, ticari davet mektubu veya eğitim belgeleri,
- Aile ilişkilerini gösteren belgeler,
- Uluslararası koruma talebini destekleyen bilgi ve belgeler.
Özellikle kararın tebliğ tarihi ve kararın hangi hukuki işleme ilişkin olduğu mutlaka tespit edilmelidir. Çünkü geri çevirme, giriş yasağı ve sınır dışı etme kararları farklı hukuki sonuçlar doğurur.
9. Cosmos Legal Hukuk Bürosunun Sınır Kapısında Giriş Reddine Karşı Sunduğu Hukuki Hizmetler
Cosmos Legal Hukuk Bürosu, Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancıların hukuki durumlarının incelenmesi ve idari işlemlere karşı başvuru yollarının değerlendirilmesi kapsamında hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmetleri sunmaktadır.
Bu kapsamda verilen hizmetler şunları içerebilir:
- Sınır kapısında gerçekleştirilen geri çevirme işleminin hukuki yönden incelenmesi,
- Giriş reddi kararının dayanağının ve gerekçesinin değerlendirilmesi,
- Yabancı hakkında giriş yasağı kaydı bulunup bulunmadığının araştırılması,
- Hatalı veya hukuka aykırı idari kayıtlara karşı başvuru hazırlanması,
- İdareye itiraz ve yeniden değerlendirme taleplerinin sunulması,
- İdare mahkemesinde iptal davası açılması ve yargılama sürecinin takibi,
- Yürütmenin durdurulması talebinin koşullarının değerlendirilmesi,
- Uluslararası koruma başvurularına ilişkin hukuki destek,
- Aile birleşimi, çalışma, eğitim ve ticari faaliyetlerden kaynaklanan hukuki durumların incelenmesi,
- Giriş yasağının kaldırılması veya belirli süreyle giriş izni verilmesi taleplerinin değerlendirilmesi.
Her yabancının hukuki durumu farklı olduğundan, başvuru öncesinde işlem belgelerinin, tebligat tarihinin, varsa giriş yasağı kaydının ve yabancının Türkiye’ye geliş amacının birlikte incelenmesi gerekir.
Cosmos Legal Hukuk Bürosunun hizmetleri hakkında daha fazla bilgi için resmî internet sitesi ziyaret edilebilir.
10. Sıkça Sorulan Sorular
Sınır kapısında Türkiye’ye alınmayan yabancı dava açabilir mi?
Evet. Geri çevirme işlemi hukuka aykırıysa yabancı, işlemin iptali için idare mahkemesinde dava açmayı değerlendirebilir. Dava süresi, işlemin niteliğine ve özel bir düzenleme bulunup bulunmadığına göre belirlenir.
Türkiye’ye giriş reddi kararına karşı dava açma süresi kaç gündür?
6458 sayılı Kanun’un 7. maddesinde geri çevirme işlemine ilişkin özel bir dava süresi düzenlenmemiştir. Özel bir süre uygulanmadığı durumda genel idari dava açma süresi 60 gündür. Ancak ayrıca sınır dışı etme kararı verilmişse bu karar için 7 günlük özel süre söz konusudur.
İdareye itiraz etmek Türkiye’ye giriş hakkı kazandırır mı?
Hayır. İdareye başvuru yapılması kendiliğinden Türkiye’ye giriş hakkı doğurmaz. Başvurunun sonucunda idarenin işlemi kaldırması veya değiştirmesi ya da yargı kararı verilmesi gerekebilir.
Sınır kapısında geri çevrilen yabancı hakkında giriş yasağı uygulanır mı?
Her geri çevirme işlemi otomatik olarak giriş yasağı anlamına gelmez. Giriş yasağı, 6458 sayılı Kanun’un 9. maddesi kapsamında ayrıca değerlendirilmesi gereken bir idari işlemdir.
Yabancı, sınır kapısında uluslararası koruma talebinde bulunabilir mi?
Evet. 6458 sayılı Kanun’un 8. maddesi, ülkeye giriş şartlarının uluslararası koruma başvurusunu engelleyecek şekilde uygulanamayacağını düzenler. Koruma ihtiyacı bulunan yabancının talebini yetkili makamlara bildirmesi önemlidir.
Geri çevirme işlemi iptal edilirse yabancı doğrudan Türkiye’ye girebilir mi?
İşlemin iptal edilmesinin sonuçları, mahkeme kararının kapsamına ve yabancının diğer giriş şartlarını taşıyıp taşımadığına bağlıdır. İptal kararı her durumda koşulsuz ve otomatik giriş hakkı doğurmaz; idarenin kararı uygulaması ve diğer yasal şartların değerlendirilmesi gerekir.
Sonuç
Sınır kapısında ülkeye kabul edilmeme işlemi, yabancının Türkiye’ye girişini engelleyen önemli bir idari işlemdir. Bununla birlikte yabancının kararın gerekçesini öğrenme, idari makamlara başvurma, hukuka aykırı işlemin iptalini isteme ve şartları varsa uluslararası koruma talebinde bulunma hakları vardır.
Bu süreçte en önemli husus, geri çevirme işleminin giriş yasağı veya sınır dışı etme kararıyla karıştırılmamasıdır. Her işlemin hukuki dayanağı, başvuru yolu ve dava süresi farklı olabileceğinden, kararın içeriği ve tebliğ tarihi dikkatle incelenmelidir.
İlgili mevzuat ve resmî kaynaklar
