Havalimanında Türkiye’ye Girişine İzin Verilmeyen Yabancının Hukuki Hakları
Havalimanında Türkiye’ye Girişine İzin Verilmeyen Yabancının Hukuki Hakları
Türkiye’ye hava yoluyla gelen yabancıların, geçerli pasaport ve vizeye sahip olsalar dahi bazı durumlarda ülkeye girişlerine izin verilmeyebilir. Havalimanında yapılan pasaport ve güvenlik kontrolleri sırasında yabancının Türkiye’ye giriş şartlarını taşımadığı değerlendirilirse, ilgili makamlar tarafından ülkeye girişin reddedilmesi ve yabancının geri çevrilmesi yönünde işlem yapılabilir.
Ancak havalimanında Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancıların hukuki hakları ortadan kalkmaz. Yabancı, kendisi hakkında tesis edilen işlemin gerekçesini öğrenme, kararın kendisine bildirilmesini isteme, itiraz yollarından yararlanma ve hukuka aykırı idari işlemlere karşı yargı yoluna başvurma haklarına sahiptir. Özellikle uluslararası koruma talebinde bulunmak isteyen yabancılar bakımından ayrıca dikkate alınması gereken güvenceler bulunmaktadır.
Türkiye’de yabancıların ülkeye giriş şartları ve sınır kapılarında uygulanacak işlemler temel olarak 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) ile bu Kanunun uygulanmasına ilişkin düzenlemeler çerçevesinde belirlenir.
1. Havalimanında Türkiye’ye Girişin Reddedilmesi Ne Anlama Gelir?
Türkiye’ye girişin reddedilmesi, yabancının sınır kapısında yapılan kontroller sonucunda ülkeye kabul edilmemesi ve Türkiye’ye girişine izin verilmeden geri çevrilmesi anlamına gelir. Bu işlem, yabancının Türkiye’de serbest dolaşıma başlamasına izin verilmemesi sonucunu doğurur.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 7. maddesi, Türkiye’ye girişine izin verilmeyecek yabancıları ve bu kişiler hakkında uygulanacak işlemleri düzenler. Kanunda belirtilen şartları taşımayan yabancılar, “kabul edilemeyen yolcu” kapsamında değerlendirilerek geri çevrilebilir.
Uygulamada havalimanında giriş reddiyle karşılaşılmasına neden olabilecek durumlar şunlardır:
- Geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen seyahat belgesinin bulunmaması,
- Türkiye’ye giriş için gerekli vizenin veya oturma ya da çalışma izninin bulunmaması,
- Vize, pasaport veya izin belgelerinin sahte ya da usulsüz şekilde edinilmiş olduğunun değerlendirilmesi,
- Türkiye’de kalış süresinin sona ermesinden sonra gerekli geçerlilik süresine sahip pasaport bulunmaması,
- 6458 sayılı Kanun’un 15. maddesinde belirtilen vize verilmesine engel durumların bulunması,
- Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından girişin sakıncalı görülmesi,
- Yabancı hakkında yürürlükte bulunan bir Türkiye’ye giriş yasağının bulunması.
Bununla birlikte, her giriş reddi işleminin hukuka uygun olduğu kabul edilemez. İdarenin değerlendirmesinin somut olayla bağlantılı olması, kanuni dayanağa dayanması ve ilgili mevzuata uygun biçimde gerçekleştirilmesi gerekir.
LEXPERA+1
2. Girişine İzin Verilmeyen Yabancının Kararın Gerekçesini Öğrenme Hakkı
Havalimanında Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancının en önemli haklarından biri, hakkında gerçekleştirilen işlemin nedenini öğrenebilmektir.
6458 sayılı Kanun’un 7. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, geri çevrilen yabancılar hakkında yapılan işlemler ilgili kişiye tebliğ edilmelidir. Tebligatta, yabancının karara karşı itiraz haklarını nasıl kullanabileceği ve bu süreçte sahip olduğu diğer yasal hak ve yükümlülükler de yer almalıdır.
Bu nedenle yabancı, yalnızca kendisine Türkiye’ye giriş izni verilmediğinin söylenmesiyle yetinmek zorunda değildir. İşlemin hangi hukuki veya fiilî gerekçeye dayandığını ve hangi başvuru yollarının bulunduğunu öğrenebilmelidir.
Kararın gerekçesinin açıkça belirtilmemesi, hatalı bilgiye dayanılması veya yabancının başvuru hakları konusunda yeterince bilgilendirilmemesi, somut olayın özelliklerine göre hukuki uyuşmazlığa konu olabilir.
3. Havalimanında Bekletilen Yabancının Hakları
Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancı, işlemler tamamlanıncaya kadar havalimanında kendisi için belirlenen alanda bekletilebilir. Bu uygulama, yabancının Türkiye’ye giriş yapmış olduğu anlamına gelmez.
6458 sayılı Kanun’un 6. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, kapsamlı kontrole tabi tutulması gerekli görülen yabancılar en fazla dört saat bekletilebilir. Yabancı bu süre içerisinde dilediği zaman ülkesine dönebilir veya dört saatle sınırlı olmaksızın ülkeye kabul işlemlerinin sonuçlanmasını bekleyebilir.
Ayrıca Kanun’un 7. maddesinin üçüncü fıkrası, bu kapsamdaki yabancıların işlemleri sonuçlanıncaya kadar sınır kapılarında kendileri için belirlenen alanlarda bekletilebileceğini düzenler. Dolayısıyla dört saatlik kapsamlı kontrol süresi ile kabul edilemeyen yolcunun işlemleri tamamlanıncaya kadar belirlenen alanda bekletilmesi birbirinden ayrı hukuki düzenlemelerdir.
Mevzuat+1
Bekleme sürecinde yabancının insan onuruna uygun muamele görmesi, temel ihtiyaçlarının karşılanması ve hukuki durumuna ilişkin bilgilendirilmesi önem taşır. Kötü muamele, keyfî uygulama veya temel hakların ihlali söz konusuysa ilgili idari ve yargısal başvuru yolları değerlendirilebilir.
4. Avukatla Görüşme ve Hukuki Yardım Alma Hakkı
Havalimanında Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancı, hakkında uygulanan işlemin hukuki sonuçlarını değerlendirmek ve gerekli başvuruları yapmak amacıyla avukattan hukuki yardım alabilir.
Özellikle aşağıdaki durumlarda avukat desteği önem taşır:
- Giriş reddinin hukuki dayanağının açık olmaması,
- Yabancının hakkında giriş yasağı bulunduğunu öğrenmesi,
- Pasaport veya vize bilgilerinin hatalı değerlendirilmesi,
- Kamu düzeni veya kamu güvenliği gerekçesiyle girişin reddedilmesi,
- Yabancının Türkiye’de aile, iş, eğitim veya ticari ilişkilerinin bulunması,
- Uluslararası koruma talebinde bulunma ihtiyacının ortaya çıkması.
Yabancı, hukuki durumunun incelenmesini ve kendisi hakkında tesis edilen idari işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesini isteyebilir. Avukat aracılığıyla idareye başvuru yapılması, kararın gerekçesinin ve varsa giriş yasağı kaydının araştırılması, gerekli belgelerin temin edilmesi ve yargısal başvuru hazırlıklarının yapılması mümkündür.
Havalimanındaki işlemlerin hızlı ilerleyebilmesi ve yabancının başka bir ülkeye gönderilmesi ihtimali nedeniyle hukuki desteğin gecikmeden alınması önemlidir.
5. Türkiye’ye Girişin Reddedilmesine Karşı İtiraz ve Dava Açma Hakkı
Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancı, kendisi hakkında tesis edilen idari işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa idari başvuru ve yargı yollarını değerlendirebilir.
Öncelikle giriş reddi kararının hangi mevzuat hükmüne dayandığı belirlenmelidir. Kararın yalnızca 6458 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında geri çevirme işlemi mi olduğu, yoksa ayrıca Türkiye’ye giriş yasağı veya başka bir idari karar içerip içermediği incelenmelidir.
Hukuka aykırılık iddiaları, olayın özelliklerine göre şu hususlara dayanabilir:
- İdarenin yanlış veya güncel olmayan kayıtlara dayanması,
- Pasaport, vize veya ikamet izni bilgilerinin hatalı değerlendirilmesi,
- Yabancı hakkında bulunmayan bir giriş yasağının varmış gibi kabul edilmesi,
- Kararın yeterli hukuki ve fiilî gerekçe içermemesi,
- Kanunda öngörülmeyen bir gerekçeyle ülkeye girişin engellenmesi,
- Uluslararası koruma talebinin dikkate alınmaması,
- İlgili kişinin temel haklarının ve somut koşullarının değerlendirme dışında bırakılması.
İdari işlemin iptali için idare mahkemesinde dava açılması gündeme gelebilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesinde, özel bir süre öngörülmeyen idari işlemlere karşı dava açma süresi genel olarak 60 gün olarak düzenlenmiştir. Ancak somut olayda giriş reddi işleminin niteliği, varsa ayrıca tesis edilen giriş yasağı kararı ve özel kanun hükümleri birlikte incelenmelidir. Bu nedenle her olayda aynı dava süresinin geçerli olduğu varsayılmamalıdır.
Ayrıca dava açılması, tek başına yabancıya Türkiye’ye giriş hakkı kazandırmaz. Mahkemeden yürütmenin durdurulması talep edilmesi veya idari makamlardan kararın yeniden değerlendirilmesinin istenmesi, olayın koşullarına göre ayrıca ele alınmalıdır.
6. Türkiye’ye Giriş Yasağı ile Girişin Reddedilmesi Arasındaki Fark
Havalimanında Türkiye’ye alınmayan yabancılar bakımından en çok karıştırılan konulardan biri, giriş reddi işlemi ile Türkiye’ye giriş yasağı kararı arasındaki farktır.
Girişin reddedilmesi, yabancının mevcut seyahatinde Türkiye’ye kabul edilmemesidir. Bu işlem, sınır kapısında yapılan kontrol sonucunda gerçekleştirilebilir.
Türkiye’ye giriş yasağı ise yabancının belirli bir süre boyunca Türkiye’ye girişinin yasaklanmasına yönelik ayrı bir idari karardır. 6458 sayılı Kanun’un 9. maddesine göre kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından sakınca görülen yabancılar hakkında giriş yasağı kararı alınabilir. Türkiye’den sınır dışı edilen yabancılar bakımından da giriş yasağı uygulanması söz konusu olabilir.
Kanuna göre giriş yasağının süresi kural olarak en fazla beş yıldır. Ancak kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre en fazla on yıl daha uzatılabilir.
Giriş yasağına ilişkin tebligat ve itiraz hakları ise Kanun’un 10. maddesinde düzenlenmiştir. Bu nedenle havalimanında geri çevrilen yabancının hakkında ayrıca giriş yasağı kararı bulunup bulunmadığının araştırılması gerekir.
LEXPERA+1
7. Uluslararası Koruma Talebinde Bulunma Hakkı
Havalimanında Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancı bakımından en önemli hukuki güvencelerden biri, uluslararası koruma başvurusu yapma hakkıdır.
6458 sayılı Kanun’un 8. maddesi, Kanun’un 5, 6 ve 7. maddelerinde yer alan şartların uluslararası koruma başvurusu yapılmasını engelleyecek şekilde yorumlanamayacağını ve uygulanamayacağını açıkça düzenler.
Bu hüküm gereğince, ülkesine geri gönderilmesi hâlinde zulüm, işkence, insanlık dışı muamele veya ciddi zarar görme riski bulunan bir yabancının koruma talebi yalnızca vize veya seyahat belgesi eksikliği gerekçe gösterilerek göz ardı edilemez.
Uluslararası koruma ihtiyacı bulunan yabancı, bu talebini yetkili makamlara açıkça bildirmelidir. Başvurunun niteliği, kişinin beyanları ve geri gönderilmesi hâlinde karşılaşabileceği riskler ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Özellikle aşağıdaki durumlarda uluslararası koruma hukuku bakımından ayrıntılı inceleme gerekebilir:
- Yabancının ülkesinde siyasi, dinî veya benzeri nedenlerle zulüm görme riski bulunması,
- İşkence veya insanlık dışı muamele tehlikesinin bulunması,
- Silahlı çatışma veya yaygın şiddet nedeniyle ciddi zarar görme ihtimali,
- Geri gönderilme hâlinde yaşam veya özgürlük bakımından ciddi tehlike oluşması.
Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve 6458 sayılı Kanun’un geri göndermeme ilkesi de bu değerlendirmede önem taşır. Uluslararası koruma başvurusunun usulüne uygun şekilde ele alınması, sınır işlemlerinin hukuka uygunluğu bakımından ayrıca incelenmelidir.
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü+1
8. Giriş Reddinin Aile, İş ve Eğitim Hayatına Etkileri
Havalimanında Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancının karşılaşabileceği sonuçlar yalnızca seyahatinin engellenmesiyle sınırlı kalmayabilir. İşlemin niteliğine ve yabancının Türkiye’deki hukuki ilişkilerine bağlı olarak aile hayatı, ticari faaliyetler, eğitim ve çalışma düzeni de etkilenebilir.
Örneğin Türkiye’de eşi veya çocukları bulunan bir yabancının ülkeye girişinin reddedilmesi, aile birliğinin fiilen sürdürülmesini zorlaştırabilir. Türkiye’de iş sözleşmesi bulunan, şirket yöneticisi olan veya ticari toplantıya katılmak üzere gelen yabancı bakımından da ekonomik kayıplar meydana gelebilir.
Bu gibi durumlarda idari işlemin değerlendirilmesinde yabancının Türkiye ile olan hukuki ve kişisel bağlantılarının somut olay çerçevesinde ortaya konulması önemlidir. Aile hayatına ilişkin haklar, eğitim durumu, ticari yükümlülükler ve seyahat amacını gösteren belgeler hukuki başvurularda destekleyici nitelik taşıyabilir. Ancak bu unsurların bulunması tek başına Türkiye’ye giriş hakkını garanti etmez.
9. Havalimanında Türkiye’ye Alınmayan Yabancı Hangi Belgeleri Saklamalıdır?
Giriş reddi işlemine karşı hukuki başvuru yapılması düşünülüyorsa, olay sırasında düzenlenen belgelerin ve yabancının elinde bulunan kayıtların korunması önemlidir.
Özellikle aşağıdaki belgelerin temin edilmesi veya saklanması faydalı olabilir:
- Pasaport ve seyahat belgesi örnekleri,
- Türkiye vizesi veya e-Vize belgesi,
- İkamet izni ya da çalışma izni belgeleri,
- Giriş reddi veya geri çevirme işlemine ilişkin tebligat,
- Varsa Türkiye’ye giriş yasağına ilişkin karar,
- Uçak bileti ve biniş kartı,
- Türkiye’deki konaklama rezervasyonları,
- Davet mektubu, iş sözleşmesi veya ticari belgeler,
- Aile ilişkilerini gösteren belgeler,
- Uluslararası koruma talebini destekleyen bilgi ve belgeler.
Yabancı, kendisine verilen belgelerin fotoğrafını çekmeli veya mümkünse bir kopyasını almalıdır. Özellikle tebligatın tarihi, başvuru sürelerinin belirlenmesi bakımından önem taşır.
10. Cosmos Legal Hukuk Bürosunun Havalimanında Giriş Reddine İlişkin Hukuki Hizmetleri
Cosmos Legal Hukuk Bürosu, Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancıların hukuki durumlarının incelenmesi ve idari işlemlere karşı başvuru yollarının değerlendirilmesi kapsamında hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmetleri sunmaktadır.
Bu kapsamda yürütülebilecek çalışmalar şunlardır:
- Havalimanında gerçekleştirilen giriş reddi işleminin hukuki dayanağının incelenmesi,
- Yabancı hakkında Türkiye’ye giriş yasağı bulunup bulunmadığının araştırılması,
- Geri çevirme kararının ve varsa diğer idari kararların değerlendirilmesi,
- İdari makamlara itiraz ve yeniden değerlendirme başvurularının hazırlanması,
- Hukuka aykırı idari işlemlere karşı iptal davası sürecinin yürütülmesi,
- Yürütmenin durdurulması talebinin hukuki koşullarının değerlendirilmesi,
- Uluslararası koruma başvurularına ilişkin hukuki destek sağlanması,
- Havalimanında bekletilme ve geri gönderme işlemlerinde temel hakların korunmasına yönelik hukuki yardım,
- Aile, çalışma, eğitim ve ticari ilişkilerden kaynaklanan hukuki durumların incelenmesi.
Her olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, hukuki başvuru yapılmadan önce giriş reddi kararının içeriği, tebliğ tarihi, varsa giriş yasağı kaydı ve yabancının Türkiye’deki mevcut hukuki statüsü birlikte değerlendirilmelidir.
Cosmos Legal Hukuk Bürosu hakkında ayrıntılı bilgiye cosmoslegal.com.tr adresinden ulaşılabilir.
11. Sıkça Sorulan Sorular
Havalimanında Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancı itiraz edebilir mi?
Evet. 6458 sayılı Kanun’un 7. maddesi, geri çevrilen yabancılara yapılan işlemlerin tebliğ edilmesini ve itiraz hakları hakkında bilgilendirme yapılmasını öngörür. İşlemin niteliğine göre idari başvuru ve idari yargı yolları değerlendirilebilir.
Vizesi olduğu hâlde yabancının Türkiye’ye girişi reddedilebilir mi?
Evet. Vize sahibi olmak her durumda Türkiye’ye giriş garantisi sağlamaz. Kanunda belirtilen giriş engellerinin bulunması veya gerekli giriş şartlarının taşınmaması hâlinde yabancının ülkeye kabul edilmemesi mümkündür. Ancak işlemin hukuka uygunluğu somut olay üzerinden incelenmelidir.
Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancı hakkında otomatik olarak giriş yasağı uygulanır mı?
Hayır. Girişin reddedilmesi ile Türkiye’ye giriş yasağı farklı idari işlemlerdir. Her geri çevirme işlemi kendiliğinden giriş yasağı anlamına gelmez. Yabancı hakkında ayrıca giriş yasağı kararı bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Havalimanında geri çevrilen yabancı uluslararası koruma talebinde bulunabilir mi?
Evet. 6458 sayılı Kanun’un 8. maddesi, giriş şartlarına ilişkin hükümlerin uluslararası koruma başvurusunu engelleyecek şekilde uygulanamayacağını düzenler. Koruma ihtiyacı bulunan yabancı talebini yetkili makamlara bildirmelidir.
Türkiye’ye alınmayan yabancı avukat tutabilir mi?
Yabancı, hukuki yardım almak ve kendisi hakkında yapılan işlemlere karşı hukuki başvuru yollarını değerlendirmek amacıyla avukata başvurabilir. Özellikle giriş reddi ve giriş yasağı kararlarının birbirinden ayrılması bakımından avukat desteği önemlidir.
Giriş reddi kararına karşı dava açma süresi kaç gündür?
Özel bir süre öngörülmeyen idari işlemlerde genel dava açma süresi 2577 sayılı Kanun uyarınca 60 gündür. Ancak işlemin türüne ve varsa özel düzenlemelere göre farklı süreler uygulanabileceğinden, tebligatın içeriği mutlaka incelenmelidir.
Sonuç
Havalimanında Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancılar, yalnızca ülkeye kabul edilmemekle kalmayıp haklarında giriş yasağı veya başka idari işlemler tesis edilmesi ihtimaliyle de karşılaşabilir. Bu nedenle öncelikle giriş reddi işleminin hukuki dayanağının öğrenilmesi, kararın yazılı olarak tebliğ edilmesi ve varsa diğer idari kararların tespit edilmesi gerekir.
Yabancının itiraz ve dava haklarını süresi içinde kullanması, uluslararası koruma ihtiyacının bulunması hâlinde bu talebini açıkça bildirmesi ve hukuki durumunu destekleyen belgeleri muhafaza etmesi önemlidir. Her somut olayda idarenin işlemi, yürürlükteki mevzuat ve yabancının kişisel koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
İlgili mevzuat ve resmî kaynaklar
