ÇALIŞMA İZNİ VE YABANCILARIN TÜRKİYE’DE ÇALIŞMA HAKLARI

TÜRKİYE’DE YABANCILARIN ÇALIŞMA HAKKINA GENEL BAKIŞ

Türkiye’de çalışmak isteyen yabancıların çalışma hakkı, Türk vatandaşlarından farklı olarak özel hukuki düzenlemelere tabidir. Yabancının Türkiye’de herhangi bir işte çalışabilmesi için, tabi olduğu hukuki statüye göre gerekli çalışma iznine veya çalışma izni muafiyetine sahip olması gerekebilir.

Türkiye’de yabancıların çalışma izinlerine ilişkin temel düzenleme 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunudur. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, yabancıların çalışma izni süreçlerinde temel yetkili idari makamdır.

Bunun yanında yabancının Türkiye’deki ikamet ve göç statüsü bakımından İl Göç İdaresi Müdürlüklerinin yürüttüğü işlemler de önem taşıyabilir.

Çalışma izni ile ikamet izninin birbirinden farklı hukuki statüler olduğu özellikle dikkate alınmalıdır.

ÇALIŞMA İZNİ NEDİR?

Çalışma izni, yabancıya Türkiye’de çalışabilme ve çalışma izninin geçerli olduğu süre boyunca çalışma hakkından yararlanabilme imkanı veren resmi izindir.

Çalışma izni;

• Belirli bir işveren yanında,
• Belirli bir işte,
• Belirli bir süreyle

verilebilir.

İznin kapsamı ve süresi, verilen çalışma izninin türüne ve yabancının durumuna göre değişebilir.

YABANCILAR ÇALIŞMA İZNİ OLMADAN ÇALIŞABİLİR Mİ?

Kural olarak yabancının Türkiye’de çalışma izni olmadan çalışması mümkün değildir.

Çalışma izni bulunmadan çalışan yabancı bakımından idari yaptırımlar gündeme gelebilir. Ayrıca yabancıyı çalışma izni olmadan çalıştıran işveren bakımından da idari para cezaları uygulanabilir.

Bu nedenle işveren ve yabancı, çalışma ilişkisi başlamadan önce gerekli izinlerin alınmış olduğundan emin olmalıdır.

ÇALIŞMA İZNİ İLE İKAMET İZNİ ARASINDAKİ FARK

Çalışma izni ve ikamet izni aynı hukuki belge değildir.

İkamet izni esas olarak yabancının Türkiye’de belirli bir süre kalabilmesine ilişkin bir statü sağlarken, çalışma izni yabancının çalışma hakkı bakımından hukuki dayanak oluşturur.

Çalışma izninin yabancının Türkiye'de kalışı bakımından da sonuçları bulunabilse de, her yabancının durumunun ayrıca incelenmesi gerekir.

ÇALIŞMA İZNİ TÜRLERİ

Türk mevzuatında yabancıların çalışma durumlarına göre farklı çalışma izni türleri bulunmaktadır.

Bunlar genel olarak;

• Süreli çalışma izni,
• Süresiz çalışma izni,
• Bağımsız çalışma izni,
• Turkuaz Kart

gibi farklı statüleri kapsayabilir.

Bunların yanında belirli durumlarda çalışma izni muafiyeti de söz konusu olabilir.

SÜRELİ ÇALIŞMA İZNİ

Süreli çalışma izni, yabancının belirli bir işveren yanında ve belirli bir işte çalışmasına yönelik olarak verilebilen çalışma iznidir.

İlk başvuruda çalışma izninin süresi mevzuatta öngörülen sınırlar çerçevesinde belirlenir.

İşverenin veya işin değişmesi halinde yeni bir çalışma izni değerlendirmesi gerekebilir.

SÜRESİZ ÇALIŞMA İZNİ

Belirli şartları taşıyan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir.

Bu izin bakımından yabancının Türkiye’deki uzun süreli ikamet durumu veya diğer kanuni şartları dikkate alınabilir.

Süresiz çalışma izni başvurusunun yapılabilmesi için kanunda öngörülen şartların birlikte karşılanması gerekir.

BAĞIMSIZ ÇALIŞMA İZNİ

Kendi adına ve hesabına çalışmak isteyen yabancılar açısından bağımsız çalışma izni gündeme gelebilir.

Bu tür başvurularda yabancının Türkiye ekonomisine sağlayacağı katkı, faaliyetinin niteliği ve mevzuatta öngörülen diğer şartlar dikkate alınabilir.

TURKUAZ KART

Turkuaz Kart, nitelikli yabancıların Türkiye’de çalışma ve ikamet bakımından daha uzun vadeli bir statü elde etmesine yönelik özel bir sistemdir.

Nitelikli iş gücü, bilimsel ve teknolojik katkı veya yatırım gibi kriterler bakımından uygun görülen kişiler için Turkuaz Kart uygulaması söz konusu olabilir.

Başvuruların değerlendirilmesinde mevzuatta belirtilen kriterler dikkate alınır.

ÇALIŞMA İZNİ MUAFİYETİ

Bazı yabancıların belirli faaliyetleri için çalışma izni alınması yerine çalışma izni muafiyeti uygulanabilir.

Muafiyetin kapsamı ve süresi yapılan işin niteliğine ve yabancının hukuki durumuna göre değişebilir.

Bu nedenle çalışma izni muafiyeti kapsamında bulunup bulunulmadığının önceden kontrol edilmesi önemlidir.

ÇALIŞMA İZNİ BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?

Çalışma izni başvurularının önemli bir bölümü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen elektronik sistemler üzerinden gerçekleştirilir.

Başvuru sürecinde genel olarak;

1. İşveren ve yabancı arasındaki çalışma ilişkisi belirlenir.
2. İş sözleşmesi hazırlanır.
3. Gerekli belgeler toplanır.
4. Elektronik başvuru gerçekleştirilir.
5. Bakanlık tarafından değerlendirme yapılır.
6. Gerekli görülen durumlarda ek bilgi veya belge sunulur.
7. Başvurunun sonucu takip edilir.
8. İzin verilmesi halinde ilgili yükümlülükler yerine getirilir.

Başvuru türüne göre süreç farklılaşabilir.

YURT İÇİ ÇALIŞMA İZNİ BAŞVURUSU

Türkiye’de yasal olarak bulunan ve gerekli şartları taşıyan yabancılar bakımından yurt içinden çalışma izni başvurusu yapılabilmesi mümkündür.

Bu başvurunun yapılabilmesi için yabancının mevcut ikamet statüsü ve başvuru şartları ayrıca kontrol edilmelidir.

YURT DIŞINDAN ÇALIŞMA İZNİ BAŞVURUSU

Türkiye dışında bulunan yabancılar için çalışma izni süreci farklı şekilde ilerleyebilir.

Yabancının bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliği üzerinden başlatılan işlemler ile Türkiye’de işveren tarafından gerçekleştirilen başvuru sürecinin koordineli şekilde yürütülmesi gerekebilir.

ÇALIŞMA İZNİ İÇİN GEREKLİ BELGELER

Çalışma izni başvurularında istenen belgeler yabancının durumuna ve işin niteliğine göre değişebilir.

Genellikle;

• Pasaport,
• İş sözleşmesi,
• Fotoğraf,
• Diploma veya mesleki yeterlilik belgeleri,
• İşverene ilişkin belgeler,
• Şirket mali ve ticari belgeleri,
• Yabancının mevcut ikamet bilgileri

gibi belgeler talep edilebilir.

Bazı meslekler için ayrıca özel yeterlilik belgeleri gerekebilir.

İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Yabancıyı çalıştıran işverenin çalışma izni mevzuatından kaynaklanan çeşitli yükümlülükleri bulunmaktadır.

İşverenin;

• Çalışma izni alınmadan yabancıyı çalıştırmaması,
• Çalışma izninin kapsamına uygun işte çalıştırması,
• Ücret ve sosyal güvenlik yükümlülüklerini yerine getirmesi,
• İlgili bildirimleri zamanında yapması

gibi yükümlülükleri bulunabilir.

YABANCININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Yabancı çalışan da çalışma izninin kapsamına ve Türkiye’deki hukuki statüsüne uygun davranmalıdır.

Çalışma izninin belirli bir işveren veya iş ile sınırlı olması halinde izin kapsamı dışında çalışılması hukuki sorunlara yol açabilir.

İŞVEREN DEĞİŞİKLİĞİ

Yabancının çalışma izninin belirli bir işverene bağlı olması halinde işveren değişikliği otomatik olarak gerçekleştirilemez.

Yeni işveren için yeniden çalışma izni başvurusu yapılması gerekebilir.

Bu nedenle yabancı çalışan iş değiştirmeden önce mevcut çalışma izninin kapsamını ve yeni işveren bakımından uygulanacak prosedürü kontrol etmelidir.

MESLEK DEĞİŞİKLİĞİ

Çalışma izni belirli bir meslek veya iş için verilmişse farklı bir işte çalışmaya başlanması yeni izin gerektirebilir.

Yabancının mevcut izin belgesinin kapsamını kontrol etmeden farklı bir pozisyonda çalışmaya başlaması idari yaptırımlara neden olabilir.

ÇALIŞMA İZNİ SÜRESİNİN UZATILMASI

Çalışma izninin süresi sona ermeden uzatma işlemlerinin başlatılması önemlidir.

Uzatma başvurusunda yabancının mevcut çalışma ilişkisi, işverenin durumu ve mevzuatta öngörülen şartlar yeniden değerlendirilebilir.

ÇALIŞMA İZNİNİN İPTALİ

Çalışma izninin verilmesine esas olan şartların ortadan kalkması veya mevzuata aykırı durumların ortaya çıkması halinde çalışma izninin iptal edilmesi gündeme gelebilir.

İptal kararının yabancının çalışma ve Türkiye’de kalış statüsü bakımından ayrıca incelenmesi gerekir.

ÇALIŞMA İZNİ REDDİ

Çalışma izni başvurusu çeşitli nedenlerle reddedilebilir.

Başvurunun reddedilmesi halinde ret gerekçesinin incelenmesi ve mevcut hukuki yolların değerlendirilmesi önemlidir.

Eksik belge, işveren kriterleri, mesleğin niteliği veya mevzuatta belirtilen diğer şartlar başvurunun sonucunu etkileyebilir.

ÇALIŞMA İZNİ VE SOSYAL GÜVENLİK

Çalışma izni bulunan yabancının sosyal güvenlik hakları bakımından da ilgili mevzuat uygulanır.

İşverenin yabancı çalışanı sosyal güvenlik sistemine bildirmesi ve prim yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekir.

Yabancı çalışan da ücret, izin, iş sağlığı ve güvenliği gibi iş hukuku haklarından mevzuat kapsamında yararlanabilir.

YABANCI ÇALIŞANIN ÜCRET HAKKI

Yabancı çalışan, yaptığı iş ve tabi olduğu mevzuat çerçevesinde ücret hakkına sahiptir.

İşverenin çalışma izni bulunmayan yabancıyı çalıştırması, çalışanın ücret ve diğer işçilik haklarını ortadan kaldırmaz.

Ücret ödemeleri ve çalışma koşulları bakımından ayrıca iş hukuku hükümleri uygulanabilir.

ÇALIŞMA İZNİ OLMADAN ÇALIŞMANIN SONUÇLARI

Çalışma izni olmadan çalışmak hem yabancı hem de işveren bakımından idari yaptırımlara yol açabilir.

Yabancı açısından ayrıca göç hukuku bakımından sınır dışı işlemleri gibi daha ağır sonuçların ortaya çıkabileceği durumlar bulunabilir.

Bu nedenle çalışma izni olmadan çalışmaya başlanmaması gerekir.

ÇALIŞMA İZNİ VE İKAMET STATÜSÜ

Yabancının çalışma izninin sona ermesi halinde Türkiye’deki kalış statüsünün ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Çalışma izninin sona ermesi, yabancının Türkiye’de kalmaya devam edip edemeyeceği bakımından farklı sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle çalışma izni ile ikamet statüsünün birlikte takip edilmesi önemlidir.

ÇALIŞMA İZNİ VE SINIR DIŞI RİSKİ

Çalışma izni olmadan çalışmak veya çalışma izninin kapsamı dışında faaliyet göstermek bazı durumlarda yabancının göç hukuku bakımından sorun yaşamasına neden olabilir.

Özellikle çalışma izni ihlali ile başka göç hukuku ihlallerinin birlikte bulunması halinde sınır dışı işlemleri gündeme gelebilir.

Bu nedenle yabancının çalışma ve ikamet statüsünün düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir.

İL GÖÇ İDARESİ MÜDÜRLÜKLERİ İLE ÇALIŞMA İZNİ SÜRECİNİN İLİŞKİSİ

Çalışma izinlerinin temel idari makamı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olmakla birlikte, yabancının Türkiye’deki göç ve ikamet statüsü bakımından İl Göç İdaresi Müdürlükleri de önemli bir konumdadır.

Çalışma izni başvurusu, çalışma izninin verilmesi, sona ermesi veya iptali gibi durumların yabancının ikamet ve göç statüsüne etkileri ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle çalışma izni ile İl Göç İdaresi işlemlerinin birbirinden tamamen bağımsız olduğu düşünülmemelidir.

İL GÖÇ İDARESİ VE ÇALIŞMA İZNİ SONRASI İŞLEMLER

Yabancının çalışma izni aldıktan sonra Türkiye’deki adres, kimlik, ikamet ve diğer göç kayıtlarının güncel tutulması önemlidir.

Çalışma ilişkisinin sona ermesi veya çalışma izninin iptal edilmesi halinde yabancının Türkiye’deki hukuki statüsünün yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.

COSMOS LEGAL HUKUK FİRMASININ ÇALIŞMA İZNİ HİZMETLERİ

Cosmos Legal Hukuk Firması, Türkiye’de çalışmak isteyen yabancılar ve yabancı çalışan istihdam etmek isteyen şirketler açısından çalışma izni mevzuatının değerlendirilmesi, başvuru süreçlerinin hukuki açıdan incelenmesi ve gerekli durumlarda hukuki temsil hizmetleri konusunda destek sağlayabilir.

COSMOS LEGAL İLE ÇALIŞMA İZNİ TÜRÜNÜN BELİRLENMESİ

Yabancının çalışma şekli, mesleği, işvereni ve Türkiye’deki mevcut hukuki statüsü değerlendirilerek hangi çalışma izni veya muafiyet türünün uygun olabileceği incelenebilir.

Süreli çalışma izni, süresiz çalışma izni, bağımsız çalışma izni ve Turkuaz Kart gibi statüler bakımından mevzuattaki şartlar ayrı ayrı değerlendirilebilir.

COSMOS LEGAL İLE ÇALIŞMA İZNİ BAŞVURU DOSYASI

Çalışma izni başvurusunda yabancıya ve işverene ait belgelerin doğru şekilde hazırlanması önemlidir.

Cosmos Legal tarafından;

• İş sözleşmesi,
• Yabancının pasaport ve kimlik belgeleri,
• Diploma ve mesleki belgeler,
• Şirket belgeleri,
• İşverenin mali ve ticari durumu,
• Yabancının mevcut göç statüsü

gibi unsurlar hukuki açıdan değerlendirilebilir.

COSMOS LEGAL İLE İŞVERENLER İÇİN ÇALIŞMA İZNİ DANIŞMANLIĞI

Türkiye’de yabancı personel çalıştırmak isteyen şirketlerin yalnızca yabancının çalışma iznine değil, işveren olarak yerine getirmeleri gereken yükümlülüklere de dikkat etmeleri gerekir.

Cosmos Legal tarafından şirketlerin yabancı çalışan istihdamı öncesinde çalışma izni süreçleri, sözleşmeler ve ilgili hukuki yükümlülükler hakkında danışmanlık sağlanabilir.

COSMOS LEGAL İLE ÇALIŞMA İZNİ UZATMA

Çalışma izninin süresi sona ermeden önce uzatma sürecinin planlanması önemlidir.

Cosmos Legal tarafından mevcut çalışma izni, işveren ve yabancının güncel durumları incelenerek uzatma başvurusunun hukuki açıdan değerlendirilmesine yardımcı olunabilir.

COSMOS LEGAL İLE ÇALIŞMA İZNİ REDDİ

Çalışma izni başvurusunun reddedilmesi halinde ret gerekçesi ayrıntılı şekilde incelenebilir.

Başvurunun neden reddedildiği tespit edilerek mevzuat kapsamında mevcut idari ve yargısal başvuru imkanları değerlendirilebilir.

COSMOS LEGAL İLE ÇALIŞMA İZNİ İPTALİ

Çalışma izninin iptal edilmesi halinde yabancının hem çalışma hakkı hem de Türkiye’deki kalış statüsü bakımından sonuçlar ortaya çıkabilir.

Cosmos Legal tarafından iptal kararının hukuki dayanağı ve yabancının mevcut göç statüsü birlikte incelenerek gerekli hukuki süreçler hakkında danışmanlık sağlanabilir.

COSMOS LEGAL İLE ÇALIŞMA İZNİ OLMADAN ÇALIŞMA DOSYALARI

Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar ve bu yabancıları çalıştıran işverenler bakımından idari yaptırımlar gündeme gelebilir.

Cosmos Legal tarafından uygulanabilecek idari yaptırımların ve yabancının göç statüsüne yönelik olası sonuçların değerlendirilmesine yönelik hukuki destek sağlanabilir.

COSMOS LEGAL İLE SINIR DIŞI RİSKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Çalışma izni ihlali nedeniyle yabancı hakkında sınır dışı işlemi gündeme gelmişse konu yalnızca çalışma hukuku açısından değil, göç hukuku açısından da incelenmelidir.

Cosmos Legal tarafından sınır dışı kararı, çalışma izni durumu, ikamet statüsü ve diğer idari işlemler birlikte değerlendirilerek uygulanabilecek hukuki yollar belirlenebilir.

COSMOS LEGAL İLE ÇALIŞMA İZNİ VE İKAMET İZNİNİN BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ

Çalışma izni ve ikamet izni süreçlerinin birbirini etkileyebileceği durumlarda iki dosyanın birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Cosmos Legal tarafından yabancının çalışma ve ikamet statüsü birlikte incelenerek Türkiye’deki hukuki durumunun korunmasına yönelik hukuki planlama yapılabilir.

COSMOS LEGAL İLE YABANCI ÇALIŞANIN İŞ HUKUKU HAKLARI

Yabancı çalışanların yalnızca göç hukuku bakımından değil, iş hukuku bakımından da çeşitli hakları bulunmaktadır.

Ücret, fazla çalışma, yıllık izin, kıdem ve ihbar tazminatı, iş sağlığı ve güvenliği ve diğer işçilik alacakları bakımından somut olayın özelliklerine göre hukuki danışmanlık sağlanabilir.

COSMOS LEGAL İLE ŞİRKETLERİN YABANCI PERSONEL İSTİHDAMI

Türkiye’de yabancı personel çalıştırmak isteyen şirketlerin çalışma izni sürecini işe başlamadan önce doğru şekilde planlaması önemlidir.

Cosmos Legal tarafından şirketlerin yabancı personel istihdamına ilişkin hukuki süreçleri, çalışma izinleri ve ilgili iş hukuku yükümlülükleri bakımından danışmanlık hizmeti sunulabilir.

ÇALIŞMA İZNİ SÜRECİNDE SIK YAPILAN HATALAR

Yabancıların çalışma izni süreçlerinde;

• Çalışma izni olmadan işe başlamak,
• Yanlış çalışma izni türüne başvurmak,
• Eksik belge sunmak,
• İşveren değişikliğini yeni izin almadan gerçekleştirmek,
• Çalışma izninin kapsamı dışında çalışmak,
• İzin süresini takip etmemek,
• İkamet ve çalışma statüsünü birbirinden bağımsız değerlendirmek,
• Çalışma ilişkisinin sona ermesini ilgili kurumlara zamanında bildirmemek

gibi hatalar ortaya çıkabilir.

YABANCILARIN ÇALIŞMA İZNİ SÜRECİNDE DİKKAT ETMESİ GEREKENLER

Yabancı çalışanların;

1. Çalışma izni olmadan işe başlamaması,
2. İznin hangi işveren ve iş için verildiğini kontrol etmesi,
3. İzin süresini takip etmesi,
4. İşveren değişikliğinde yeni izin gerekip gerekmediğini araştırması,
5. İkamet statüsünü ayrıca takip etmesi,
6. Çalışma sözleşmesinin bir örneğini saklaması,
7. Ücret ve sosyal güvenlik kayıtlarını kontrol etmesi,
8. Çalışma izninin sona ermesi halinde Türkiye’deki hukuki statüsünü değerlendirmesi

önemlidir.

SONUÇ

Türkiye’de yabancıların çalışma hakkı, çalışma izni ve göç hukuku kurallarının birlikte değerlendirilmesini gerektiren çok yönlü bir hukuki alandır.

Çalışma izninin hangi türde alınacağı, yabancının mevcut ikamet statüsü, işverenin durumu, yapılacak işin niteliği ve ilgili mevzuatta öngörülen şartlar birlikte değerlendirilmelidir.

Çalışma izni olmadan çalışmak veya izin kapsamı dışında faaliyette bulunmak hem yabancı hem de işveren açısından ciddi idari sonuçlar doğurabilir. Bazı durumlarda çalışma izni ihlalleri yabancının göç hukuku statisini ve Türkiye’de kalma hakkını da etkileyebilir.

İl Göç İdaresi Müdürlükleri çalışma izninin temel karar mercii olmamakla birlikte, yabancının ikamet, sınır dışı, kimlik ve diğer göç işlemleri bakımından çalışma izni süreciyle bağlantılı önemli bir idari konuma sahiptir.

Cosmos Legal Hukuk Firması, yabancıların çalışma izni türünün belirlenmesi, çalışma izni başvuruları, çalışma izni uzatma ve iptal süreçleri, çalışma izni retleri, çalışma izni olmadan çalışma nedeniyle ortaya çıkan hukuki sorunlar, yabancı çalışanların iş hukuku hakları, işverenlerin yabancı personel istihdam süreçleri ve çalışma izni ile ikamet statüsünün birlikte değerlendirilmesi konularında somut olayın özelliklerine göre hukuki danışmanlık ve gerekli durumlarda hukuki temsil hizmetleri sunabilir.

Çalışma izni mevzuatı ve idari uygulamalar değişebildiğinden, her başvurunun güncel mevzuat ve yabancının somut koşulları üzerinden ayrıca değerlendirilmesi gerekir.